MAKALELER

KALKINMA AJANSLARININ TÜM YÖNLERİ

 

KALKINMA AJANSLARI VE HİBE PROGRAMI

 

Kalkınma Ajansı Nedir?

Cevap :  Kalkınma Ajansı, ulusal düzeyde DPT koordinasyonunda, kendine özgü teknik ve finansman

(bütçe) mekanizmasına sahip, kâr amacı gütmeyen, çabuk karar alıp uygulayabilen, merkezi ve yerel

idarelerin dışında, kamu, özel sektör ve STK’ları bir araya getiren, tüzel kişiliği haiz, 5449 sayılı Kanunla düzenlenmemiş işlemlerinde özel hukuk hükümlerine tabi, İstatistikî Bölge Birimleri Sınıflandırması (düzey 2 bölgeleri) esas alınarak Bakanlar Kurulu Kararı ile kurulan teknik kapasitesi yüksek, uygulamacı olmayan fakat destekleyici, koordinatör ve katalizör olarak faaliyet gösteren kalkınma birimleridir.

 

Kalkınma Ajansları Niçin Kurulmaktadır?

Cevap :  449 sayılı Kanunun birinci maddesinde ifade edildiği üzere; Kalkınma Ajansları, kamu kesimi, özel kesim ve sivil toplum kuruluşları arasındaki işbirliğini geliştirmek, kaynakların yerinde ve etkin kullanımını sağlamak ve yerel potansiyeli harekete geçirmek suretiyle, ulusal kalkınma plânı ve

Programlarda öngörülen ilke ve politikalarla uyumlu olarak bölgesel gelişmeyi hızlandırmak,  

sürdürülebilirliğini  sağlamak, bölgeler arası ve bölge içi gelişmişlik farklarını azaltmak amacıyla

kurulmaktadır.

 

Düzey 2 Bölgesi Ne Demektir?

Cevap :  Bakanlar Kurulu Kararıyla bölgesel istatistiklerin toplanması, geliştirilmesi, bölgelerin

Sosyo ekonomik analizlerinin yapılması, bölgesel politikaların çerçevesinin belirlenmesi ve Avrupa Birliği Bölgesel İstatistik Sistemine uygun karşılaştırılabilir istatistikî veri tabanı oluşturulması amacıyla ülke genelinde İstatistikî Bölge Birimleri Sınıflaması tanımlanmıştır. Bu sınıflamaya göre istatistikî açıdan Türkiye 12 Düzey 1 Bölgesi ve 26 Düzey 2 Bölgesine ayrılmıştır. Bu ayrım bir idari sınıflama olmayıp istatistikî bir sınıflamadır. 5449 sayılı Kanun gereğince Kalkınma Ajansları Düzey 2 Bölgeleri esas alınarak kurulmaktadır.

 

Devlet Planlama Teşkilatı koordinasyonunda ve TÜİK’in, o zamanki adıyla Devlet İstatistik Enstitüsü Başkanlığı'nın, katkılarıyla İstatistiki Bölge Birimleri Sınıflandırması çalışması yapılmıştır. Bu çalışma sonucunda; Düzey 1 olarak 12, Kalkınma Ajanslarının da yapılandığı Düzey 2 olarak 26 ve Düzey 3 olarak da 81 (il) İstatistiki Bölge Birimi tanımlanmış olup, Bakanlar Kurulu'nun 2002/4720 sayılı kararı 22 Eylül 2002 tarihli Resmi Gazetede yayımlanmıştır.

Bu bağlamda;

Bölgesel farklılıkları azaltmayı amaçlayan bir ulusal ekonomik ve sosyal uyum politikasının geliştirilmesi,

Bölgelere yönelik kamu yatırımlarına ilişkin öncelik kriterlerini ortaya koyan çok yıllı bütçeleme usullerinin oluşturulması,

Bölgesel kalkınmayı yürütecek idari yapıların güçlendirilmesi ve

Bölgesel kalkınma planlarını uygulamak.

Düzey 2 bölge birimlerinin kurulması gereklilik arz etmiş ve sonuç olarak;

Bölgeler arası gelişmişlik farklılıkları,

Yerel ve küresel rekabetteki değişimler,

AB’ye uyum sürecindeki yükümlülükler,

Finansal ve beşeri kaynakların rasyonel dağılımı zorunluluğu,

Çevresel duyarlılıktaki artış,

Yerel kalkınma ve örgütlenme taleplerinin artışı ve bu taleplerin etkin yönlendirilmesi ihtiyacı gibi nedenler;

katılımcı, esnek bir yapıya sahip, teknik kapasitesi güçlü, yerel ve bölgesel gelişmeyi hızlandırmaya odaklı kalkınma birimleri konumundaki kalkınma ajanslarının oluşmasına gerekli zemini hazırlamıştır.

Bu çerçevede 25.01.2006 tarih ve 5449 sayılı Kalkınma Ajanslarının Kuruluşu, Koordinasyonu ve Görevleri Hakkında Kanun ile oluşturulan Kalkınma Ajanslarının  temel  amacı; “Kamu kesimi, özel kesim ve sivil toplum kuruluşları arasındaki işbirliğini geliştirmek, kaynakların yerinde ve etkin kullanımını sağlamak ve yerel potansiyeli harekete geçirmek suretiyle, ulusal kalkınma plânı ve programlarda öngörülen ilke ve politikalarla uyumlu olarak, bölgesel gelişmeyi hızlandırmak, sürdürülebilirliğini sağlamak, bölgeler arası ve bölge içi gelişmişlik farklarını azaltmaktır.”            

 

2006  yılında Adana, Mersin illerinin kapsayan Çukurova Kalkınma Ajansı ve İzmir ilinde hizmet veren İzmir Kalkınma Ajansı’nın pilot uygulamalarıyla başlayan ajansların kuruluş süreci, ajansların tüzelkişiliği konusundaki belirsizliğin Anayasaya aykırılık teşkil etmesi ileri sürülerek kalkınma ajansları aleyhine Anayasa Mahkemesinde açılan dava ile sekteye uğramış, meşakkatli yargı sürecinin ardında 2009 yılı içerisinde 26 düzey 2 bölgesinde de kurularak tamamlanmıştır.

 

Genel kapsamda Kalkınma Ajansları ve Bölgeleri şu şekildedir ;

 

TR10: İstanbul   (İSTANBUL KALKINMA AJANSI)

TR21: Edirne, Kırklareli, Tekirdağ (TRAKYA KALKINMA AJANSI)

TR22: Balıkesir, Çanakkale (GÜNEY MARMARA KALKINMA AJANSI)

TR31: İzmir (İZMİR KALKINMA AJANSI)

TR32: Aydın, Denizli, Muğla  (GÜNEY EGE KALKINMA AJANSI)

TR33: Afyonkarahisar, Kütahya, Manisa, Uşak  (ZAFER KALKINMA AJANSI)

TR41: Bilecik, Bursa, Eskişehir (BEBKA KALKINMA AJANSI)

TR42: Bolu, Düzce, Kocaeli, Sakarya, Yalova (DOĞU MARMARA KALKINMA AJANSI)

TR51: Ankara  (ANKARA KALKINMA AJANSI)

TR52: Karaman, Konya  (MEVLANA KALKINMA AJANSI)

TR61: Antalya, Burdur, Isparta  (BATI AKDENİŞZ KALKINMA AJANSI)

TR62: Adana, Mersin  (ÇUKUROVA KALKINMA AJANSI)

TR63: Hatay, Kahramanmaraş, Osmaniye  (DOĞU AKDENİZ KALKINMA AJANSI)

TR71: Aksaray, Kırıkkale, Kırşehir, Niğde, Nevşehir  (AHİLER KALKINMA AJANSI)

TR72: Kayseri, Sivas, Yozgat  (ORTA ANADOLU KALKINMA AJANSI)

TR81: Bartın, Karabük, Zonguldak  (BATI KARADENİZ KALKINMA AJANSI)

TR82: Çankırı, Kastamonu, Sinop  (KUZEY ANADOLU KALKINMA AJANSI)

TR83: Amasya, Çorum, Samsun, Tokat  (ORTA KARADENİZ KALKINMA AJANSI)

TR90: Artvin, Giresun, Gümüşhane, Ordu, Rize, Trabzon   (DOĞU KARADENİZ K.AJANSI)

TRA1: Bayburt, Erzincan, Erzurum  (KUZEYDOĞU ANADOLU KALKINMA AJANSI)

TRA2: Ağrı, Ardahan, Iğdır, Kars  (SERHAT KALKINMA AJANSI)

TRB1: Bingöl, Elazığ, Malatya, Tunceli  (FIRAT KALKINMA AJANSI)

TRB2: Bitlis, Hakkâri, Muş, Van  (DOĞU ANADOLU KALKINMA AJANSI)

TRC1: Adıyaman, Gaziantep, Kilis  (İPEKYOLU KALKINMA AJANSI)

TRC2: Diyarbakır, Şanlıurfa  (KARACADAĞ KALKINMA AJANSI)

TRC3: Batman, Mardin, Şırnak, Siirt  (DİCLE KALKINMA AJANSI)

 

KALKINMA AJANSLARI TARAFINDAN SAĞLANABİLECEK DESTEKLER

 

Kalkınma Ajansları, bölgenin kalkınma sürecinin hızlandırılması ve bölge için kritik öneme sahip faaliyetlerin hayata geçirilmesi amacıyla önceden belirlenmiş uygunluk kriterleri doğrultusunda; bölge planı ve programları ile yıllık çalışma programı ve ilgili başvuru rehberlerinde belirlenen alanlarda bölge aktörlerine mali ve teknik destek sağlayabilir.

 

MALİ DESTEKLER

 

Ajans, yıllık çalışma programında ve başvuru rehberinde açıkça belirtilmek kaydıyla; özel işletmelerin, sivil toplum kuruluşlarının, kamu kurum ve kuruluşlarının, üniversitelerin, kamu kurumu niteliğinde meslek kuruluşlarının, yerel yönetimlerin ve bunların birliklerinin, kooperatiflerin ve bunların birlikleri ile diğer gerçek ve tüzel kişilerin aşağıda sayılan türlerdeki proje ve faaliyetlerine mali destek sağlayabilir:

a) Bölge planı ve programlarının uygulanmasını sağlayıcı proje ve faaliyetler,

b) Bölge planı ve programlarına uygun olarak, bölgenin kırsal ve yerel kalkınma ile ilgili  kapasitesinin geliştirilmesine katkıda bulunan proje ve faaliyetler,

c) Kamu kesimi, özel kesim ve sivil toplum kuruluşları arasındaki işbirliğini ve ortaklığı geliştiren projeler,

d) Bölgenin kaynak ve imkanlarını tespit etmeye, ekonomik ve sosyal gelişmeyi hızlandırmaya, rekabet gücünü ve yenilik kapasitesini artırmaya ve ulusal ve uluslararası düzeyde etki ve etkinliği artırmaya yönelik her türlü strateji ve plan çalışması, araştırma, inceleme ve çalışmalar,

e) Bölgenin iş ve yatırım imkanlarının tanıtımına ve geliştirilmesine yönelik proje ve faaliyetler,

f) Yönetim, üretim, tanıtım, pazarlama, teknoloji, finansman, örgütlenme ve işgücü eğitimi gibi konularda, küçük ve orta ölçekli işletmelerle yeni girişimcileri doğrudan veya dolaylı olarak destekleyecek proje ve faaliyetler,

g) Türkiye'nin katıldığı ikili veya çok taraflı uluslararası programlara ilişkin faaliyetlerin bölgede tanıtımını yapmayı sağlayan ve bu programlar kapsamında proje geliştirilmesine ve kaynak teminine katkı sağlayan proje ve faaliyetler,

h) Bölgedeki kurum ve kuruluşların proje üretme ve uygulama kapasitesinin geliştirilmesine, hizmet sunumunda niteliklerinin artırılmasına, insan kaynakları ve kurumsal altyapılarının geliştirilmesine yönelik proje ve faaliyetler.

 

Ajansın sağlayabileceği mali destekler; doğrudan finansman desteği, faiz desteği ve faizsiz kredi desteği olmak üzere üçe ayrılır :

 

1- Doğrudan Finansman Desteği : Doğrudan finansman desteği, belli proje ve faaliyetlere yaptığı karşılıksız yardımlardır. Diğer 2 başlık olan; faiz desteği ve faizsiz kredi desteği farklı bir konu altında daha sonra değinilecektir. Öncelik olarak, Kobi’leri ve Kamu kurum ve kuruluşlarına hitap eden Doğrudan Finansman Desteği yani Proje teklif çağrısı yöntemi konusu üzerinde duracağız.   

 Doğrudan finansman desteği, Ajansın esas itibarıyla proje teklif çağrısı yöntemiyle kullandırdığı desteklerden oluşur. Ancak Ajans istisnai olarak, proje teklif çağrısı yapmaksızın ve proje hazırlığı konusundaki yükümlülüklerinden bazılarını hafifletmek veya proje hazırlık sürecini doğrudan yönetmek suretiyle, doğrudan faaliyet desteği ve güdümlü proje desteği şeklinde de doğrudan destek sağlayabilir.

Proje Teklif Çağrısı Yöntemi ; Ajans, belirli dönemler itibarıyla planlanan destek programları kapsamında, proje teklif çağrısı yöntemiyle proje karşılığı mali destek sağlayabilir. Proje teklif çağrısı, belirli bir destek programı kapsamında, nitelikleri net bir şekilde belirlenmiş olan potansiyel başvuru sahiplerinin, önceden belirlenen konu ve koşullara uygun olarak proje teklifi sunmaya davet edilmesidir.

Proje teklif çağrısı yöntemine örnek verecek olursak ;

İstanbul Kalkınma Ajansı, güncel olarak  Mali programa çıkmıştır. Bu Program ;

İŞLETMELERE YÖNELİK BİLGİ VE İLETİŞİM TEKNOLOJİLERİ ODAKLI EKONOMİK KALKINMA MALİ DESTEK PROGRAMI ( 07.02.2013 son başvuru tarihi)

 

Programın Amacı : İstanbul BİT sektörünün inovasyon kabiliyeti, işbirliği olanakları ve rekabetçiliğinin güçlendirilerek İstanbul Bölgesinin küresel rekabet edebilirliğinin artırılmasıdır.

 

Programın Öncelikleri :

 Öncelik 1. BİT sektöründe diğer ekonomik sektörlere yönelik yüksek katma değer üreten yenilikçi ürün ve faaliyetlerin geliştirilmesi ve ticarileştirilmesi

 Öncelik 2. BİT sektöründe faaliyet gösteren ve bu sektörle ilişkili kurum ve kuruluşlar arasında altyapı, inovasyon ve sektörün sorunlarının çözümlerine yönelik işbirliklerinin geliştirilmesi

Programın Toplam Bütçesi : 15.000.000

Projede Sağlanacak Asgari ve Azami Tutar :

              Asgari : 200.000

              Azami : 400.000

Uygun Başvuru Sahibi ve Proje Süresi : Kar amacı güden işletmeler (Kobiler) , 6-9 Ay

Örnek Proje Konuları :

Eğitim, kapasite geliştirme, teknik veya teknolojik merkezler ile danışmanlık ve patent gibi, işletmelere ve girişimcilere yönelik bilgi desteği ve ortak kullanım imkanı sağlayacak hizmet yapılarının oluşturulması

Mobil finans alanında örnek uygulamaların ve pilot projelerin geliştirilmesi

Sektörel ve teknolojik ticarileştirme merkezlerinin kurulması vb.konular.          

Yukarıda görüldüğü gibi İstanbul Kalkınma Ajansının, İstanbul Bölge Planında bir güç niteliğinde olan BİT (Bilgi İletişim Teknolojileri) özellikle Küresel Rekabet Edebilirlik gelişme ekseni kapsamında 2 stratejik amaç ele almıştır. Bunlar ;

 

“Bölgenin bilim ve teknoloji üssü haline getirilmesi”

“Yaratıcı endüstrilerin geliştirilmesi”

 

Yerel stratejilerin yanı sıra ulusal politika belgelerinde de BİT öncelikli bir alan olarak yer almaktadır. Bu kapsamda, 9. Kalkınma Planı’nda yer alan “Bilgi ve İletişim Teknolojilerinin Yaygınlaştırılması” BİT alanındaki temel hedefler arasına girmiştir.

Söz konusu ulusal ve bölgesel stratejiler doğrultusunda, İşletmelere Yönelik BİT (Bilgi ve İletişim Teknolojileri) Odaklı Ekonomik Kalkınma Mali Destek Programı ile İstanbul’un kamusal ve sektörel BİT kabiliyetlerinin, bunların niteliğinin ve toplumsal faydasının arttırılarak bilgi toplumuna dönüşüm sürecinin desteklenmesi amaçlandığı görülmektedir.

 

*KISA DİPNOT :  OECD’nin  “Türkiye’deki Dinamik Küçük ve Orta Ölçekli İşletmelerin Geliştirilmesine ve Finansmanına Yönelik Çerçeve” raporunda belirtilen, Bilgi ve İletişim Teknolojilerini KOBİ’lerle buluşturacak adımların atılması gerekmektedir. Yoksullukla mücadelede önemli rol oynayabilecek olan KOBİ’lerin BİT kabiliyetleri bu bağlamda kritiktir.

 

Kalkınma Ajansları Proje teklif çağrılarını Uygunluk Kriterleri çerçevesinde kabul etmektedir. Bunlar ;

Başvuru Sahibi ve ortaklarının uygunluğu

Projelerin uygunluğu

Maliyetlerin uygunluğu

Başvuru sahipleri uygun kriterleri içermiyorsa (iflas etmiş ise, kesinleşmiş mahkeme kararı olanlar, yapılandırma hariç güncel maliye ve sigorta borcu olanlar vb.)  projeleri değerlendirme kapsamına alınmamaktadır. Projenin öncelik konularına ve genel-özel amacına da uygun değil ise projeler değerlendirme kapsamına alınmamaktadır. Son olarak Maliyet uygunluğu çerçevesinde Kalkınma Ajanslarının başvuru rehberindeki harcama kriterlerine uygun olmaması da projenin değerlendirmeye alınmamasına yol açacaktır.

 

* Özet yapacak olursak işletmelerimiz; kalkınma ajansları duyuruya çıktıklarında başvuru rehberini iyi değerlendirmeli ve her şeyden önce Kobiler, proje ile hibe veriliyor mantığında olmamalıdır. Gerçekten öncelik konularına uygun işletmesini geliştirecek, kapsamını artıracak ve yeterli katma değeri bölgeye kazandıracak projeler oluşturarak başvuru yapmaları gerekmektedir. Olaya sadece devlet desteği mantığı ile bakmak yanlış olaylara sebebiyet verir.

 

KOBİLERİMİZE PROJE MANTIĞI İLE BOL KAZANÇLI GÜNLER.

 
PROJE KOORDİNATÖRÜ

 Mustafa SARIKAYA

SİZ DE HABERDAR OLMAK İSTER MİSİNİZ ?

Gelişmelerden ve hizmetlerimizden haberdar olmak için kayıt olun.

© Her Hakkı Saklıdır. INC Girişim Danışmanlık Ltd Şti.